Jakie jest najczęściej zadawane pytanie w kontekście rękojmi? Oczywiście to, czym różni się ona od gwarancji.

Postanowiłam więc przygotować porównanie tych dwóch, znacznie różniących się od siebie rodzajów odpowiedzialności. Mam nadzieję, że rozwieje wiele wątpliwości.

Poniżej analiza w kontekście umowy sprzedaży.

I. Powstanie

    1. Rękojmia powstaje z mocy prawa, tzn. już przez samo zawarcie umowy sprzedaży; może zostać ograniczona lub wyłączona w określonych sytuacjach, o czym pisałam tutaj.
    2. Gwarancja jest dobrowolna, powstaje poprzez złożenie oświadczenia gwarancyjnego przez gwaranta (w tym w reklamie); gwarancja nie musi mieć formy pisemnej, jej treść nie musi także być zawarta w dokumencie.

II. Gdzie szukać regulacji?

  1. Rękojmia – w odniesieniu do umowy sprzedaży w pierwszej kolejności należy zajrzeć do kodeksu cywilnego, uzupełniająco mogą znaleźć zastosowanie postanowienia samej umowy sprzedaży.
  2. Gwarancja – tutaj sytuacja jest odwrotna, najpierw konieczna jest analiza oświadczenia gwarancyjnego, które zawiera obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego, a uzupełniająco stosujemy przepisy kodeksu cywilnego.

Jeżeli więc sprzedajesz towary i chcesz udzielić gwarancji, masz co do zasady dużą swobodę w ustaleniu jej warunków.

III. Kto ponosi odpowiedzialność?

  1. Rękojmia – sprzedawca.
  2. Gwarancja – gwarant (którym może być np. sprzedawca, producent, importer).

IV. Wybór roszczeń

  1. Rękojmia – decyduje o nich kupujący, ale sprzedawcy w określonych sytuacjach przysługują kontruprawnienia (np. gdy kupujący odstępuje od umowy z uwagi na istotną wadę, sprzedawca może udaremnić to odstąpienie poprzez niezwłoczną i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymianę rzeczy wadliwej na wolną od wad albo poprzez usunięcie wady – skuteczna naprawa lub wymiana pozwoli więc utrzymać umowę „w mocy”).
  2. Gwarancja – jeżeli nic innego nie wynika z gwarancji, to gwarant dokonuje wyboru roszczenia.

V. Czas trwania odpowiedzialności

  1. Rękojmia – przy sprzedaży rzeczy ruchomych (np. pojazdu) odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne trwa co do zasady 2 lata od dnia wydania rzeczy kupującemu, a przy sprzedaży nieruchomości – 5 lat od dnia wydania nieruchomości.Przed upływem powyższych terminów należy stwierdzić istnienie wady fizycznej. To jednak nie koniec.

    Kupujący ma bowiem rok od momentu stwierdzenia wady na to, aby dochodzić usunięcia wady lub wymiany rzeczy sprzedanej na wolną od wad. Jeżeli kupującym jest konsument, należy pamiętać, że bieg terminu przedawnienia do dochodzenia w/w roszczeń nie może zakończyć się przed upływem dwóch lat od momentu wydania rzeczy (w przypadku ruchomości) bądź pięciu lat (w przypadku nieruchomości).

    Co ciekawe, nawet, gdy sprzedajemy konsumentowi ruchomą rzecz używaną i ograniczyliśmy naszą odpowiedzialność do roku od dnia wydania rzeczy, bieg terminu przedawnienia do żądania przez konsumenta usunięcia wady lub wymiany rzeczy na wolną od wad nie może zakończyć się przed upływem dwóch lat od momentu wydania rzeczy.

    W terminach na dochodzenie usunięcia wady lub wymiany rzeczy na wolną od wad kupujący może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej.Należy jednak pamiętać, że podstępne zatajenie wady nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne po upływie powyższych terminów do stwierdzenia wady.

    Wada prawna może natomiast ujawnić się po upływie dwóch, czy pięciu lat od momentu wydania rzeczy. Nie ma terminu na jej stwierdzenie. Kupujący jednak ma tylko rok od chwili stwierdzenia wady na wykonywanie swoich uprawnień.

  2. Gwarancja – termin gwarancji jest co do zasady wskazany w jej treści, a jeżeli nie jest wskazany wówczas wynosi 2 lata od dnia wydania rzeczy kupującemu.Gwarancja zacznie przy tym biec na nowo w sytuacji, gdy gwarant dostarczył uprawnionemu z gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją. Zasadę tę stosuje się odpowiednio do części wymienionej, jeżeli gwarant wymienił część rzeczy.

    Jeżeli natomiast gwarant nie wymienia rzeczy wadliwej na wolną od wad bądź nie dokonuje istotnych napraw, a np. drobnych, wówczas termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej gwarancją uprawniony z gwarancji nie mógł z niej korzystać.

O tym, czy można korzystać z rękojmi i gwarancji co do tej samej wady opowiem wkrótce.